دیدار رئیس و اعضای دبیرخانه کنگره بینالمللی بزرگداشت علامه میرحامدحسین با آیتالله علیدوست
جمعی از مسئولان دبیرخانه کنگره بینالمللی بزرگداشت علامه میرحامدحسین لکهنوی (ره) با حضور در دفتر آیتالله ابوالقاسم علیدوست، استاد سطوح عالی و خارج حوزه علمیه قم، با ایشان دیدار و گفتگو کردند. در این نشست، حجتالاسلام والمسلمین محمدتقی سبحانی، رئیس کنگره و جمعی از اعضای شورای علمی و اجرایی حضور داشتند.
در ابتدای این دیدار، حجتالاسلام والمسلمین دکتر روحالله کاظمی، دبیر کنگره، گزارشی جامع از ابعاد پژوهشی و میدانی کنگره ارائه کرد. وی با تشریح پیشینه مدرسه علمی لکهنو و نقش خاندانهای بزرگ علمی شمال هند از جمله خاندان علامه میرحامدحسین و خاندان علامه سید دلدارعلی غفرانمآب، اعلام کرد که بر اساس برنامهریزی صورتگرفته، کنگره در دو بخش برگزار خواهد شد: یک کنگره با محوریت کتاب سترگ «مرآة العقول / عماد الاسلام» اثر علامه سید دلدارعلی نقوی، و دیگری با محوریت موسوعه عظیم «عبقاتالانوار» و آثار خاندان عبقات.
وی با اشاره به دشواریهای گردآوری نسخ خطی و ردیابی بیش از ۱۲۰۰ منبع فریقین که در متن عبقات به آنها ارجاع شده است، از آمادهسازی و نشر قریب به ۷۰ جلد از آثار این خاندان شامل دوره ۳۷ جلدی بخشهای موجود عبقاتالانوار، استقصاء الافحام در ۱۰ جلد، النجم الثاقب و سایر رسائل خبر داد. دکتر کاظمی همچنین به نجات و آفتزدایی از نسخ خطی بازمانده از گنجینه ۳۰ هزار جلدی کتابخانه ناصریه لکهنو با همکاری نماینده ولیفقیه در هند، استخراج روششناسی علامه در ۶ محور اعتبارسنجی حدیث، نقد و وضع، فقه الحدیث، روش تاریخی، روش تفسیری و شیوه پاسخ به شبهات، تلخیص و بازنویسی فارسی عبقاتالانوار برای نسل معاصر، تألیف شناختنامه و ارجنامه، دریافت دهها مقاله علمی و برگزاری نشستهای بینالمللی در دهلی، لکهنو و نجف اشرف اشاره نمود.
در ادامه، آیتالله ابوالقاسم علیدوست پس از استماع گزارش فعالیتهای دبیرخانه، با تلاوت آیه شریفه «إِنَّهُمْ فِتْيَةٌ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَزِدْنَاهُمْ هُدًى»، تلاشهای خالصانه پژوهشگران کنگره را مصداقی از توفیق الهی در احیای میراث غریب عالمان مخلص دانست. وی با تجلیل از اهتمام دبیرخانه به احیا و انتشار متون اصلی و مقایسه آن با تجارب موفق کنگرههای ماندگاری چون محقق نائینی، شیخ انصاری و شهید اول و ثانی اظهار داشت: اعتبار و ماندگاری هر همایشی به تولید اثر و نجات تراث از پراکندگی است و خوشبختانه این کنگره نیز با گردآوری و عرضه دهها جلد کتاب فاخر، پایهای ماندگار برای مطالعات کلامی بنا نهاده است.
آیتالله علیدوست در ادامه به تبیین دو ضرورت محتوایی برای غنای بیشتر فعالیتها پرداخت:
- نظاممندی در مواجهه با تراث روایی: ایشان با تأکید بر اینکه رفتار علامه با متون باید بهصورت مستقل تبیین شود، افزود: یکی از خلأهای امروز، نبود تلقی سیستمی و هرمی از تراث است. همانگونه که وحید بهبهانی در مواجهه با اخباریان بر التزام به نصوص و در عین حال عدم توقف در ظواهر اولیه بدون ملاحظه منظومه روایات تأکید میکرد، پژوهشگران کنگره نیز باید استخراج کنند که میرحامدحسین چگونه ادله و متون را در یک دستگاه جامع تحلیل میکرده است. این موضوع باید جایگاهی ویژه در قالب مجلدات روششناسی یا سخنرانیهای اصلی کنگره داشته باشد.
- رعایت متانت و اخلاق مناظره: وی با تمجید از متانت علامه امینی در نگارش الغدیر، بر بازتاب ادبیات فاخر و مؤدبانه در آثار کنگره تأکید کرد و گفت: در بازنویسیها و چکیدههای معاصر باید توجه داشت که مخاطب امروز فارغ از هیجانات تاریخی به مطالعه اثر مینشیند؛ لذا استدلالها باید با زبانی متین، استوار، برهانی و به دور از لحن تند عرضه شود تا حقیقت کلام جلوهگر گردد.
استاد خارج فقه حوزه علمیه با اشاره به آسیبهای ناشی از فضای عدم تحمل در برخی جریانات فکری معاصر، بازخوانی مشی علمای سلف در نقد عالمانه و سعهصدر کلامی را از نیازهای مبرم حوزه برشمرد.
در بخش پایانی این نشست، حجتالاسلام والمسلمین سبحانی، رئیس کنگره، با اشاره به پیشینه تمدنی تشیع در لکهنو و احاطه فقهی و اصولی علامه میرحامدحسین و خاندان غفرانمآب بر مکتب فقهی نجف، از برنامهریزی کنگره برای تبیین ابعاد فقهی صاحب عبقات و برگزاری پیشنشستهای تکمیلی خبر داد و از رهنمودهای فقهی و روششناختی آیتالله علیدوست تقدیر کرد.
