علامه میرحامد حسین در ریحانه الادب

چکیده: صاحب عبقات‌الأنوار حجة‌الإسلام و المسلمین، لسان الفقهاء و المجتهدین، ترجمان الحکماء و المتکلّمین، علّامة العصر، میر‌حامد‌حسین موسوی هندی بن المفتی سید محمدتقی بن محمدحسین بن حامد‌حسین بن زین‌العابدین، از ثقات و ارکان علمای امامیه، وجوه و اعیان فقهای اثنی عشریّه، جامع علوم عقلیّه و نقلیّه بالخصوص از وسائل سربلندی قرن حاضر ما بر قرون دیگر می‌باشد.

بسم الله الرحمن الرحیم

کتابنامه

رَیحانَةُ الاَدَب فی تَراجِمِ المَعروفینَ بالکُنیةِ اَوِ اللّقَب یا كنی و القاب، نوشته محمد علی مدرس تبریزی(۱۲۹۶-۱۳۷۳ق)

كتابی به زبان فارسی در شرح حال و آثار دانشمندان، عارفان، فیلسوفان، ادیبان و شاعران اسلامی است

که به لقب و کنیه شهرت دارند. نویسنده در این کتاب افزون بر ترجمه اشخاص، گاهی اصطلاحات دیگر چون شیخین،

صحاح سته و برخی فرق را توضیح داده است. رَیحانَةُ الاَدَب در ٩ جلد منتشر شده

و جلد آخرش به نمایه‌ها و فهرست‌های فنی اختصاص یافته است.

علامه میرحامد حسین در ریحانه الادب

صاحب عبقات‌الأنوار حجة‌الإسلام و المسلمین، لسان الفقهاء و المجتهدین، ترجمان الحکماء و المتکلّمین، علّامة العصر، میر‌حامد‌حسین موسوی هندی بن المفتی سید محمدتقی بن محمدحسین بن حامد‌حسین بن زین‌العابدین،

از ثقات و ارکان علمای امامیه، وجوه و اعیان فقهای اثنی عشریّه، جامع علوم عقلیّه و نقلیّه بالخصوص

از وسائل سربلندی قرن حاضر ما بر قرون دیگر می‌باشد.

علاوه بر فقاهت و دیگر علوم دینیّه، در علم شریف حدیث و اخبار و آثار و معرفت احوال رجال فریقین

و علم کلام خصوصاً در مبحث امامت دارای مقامی عالی و کثرت احاطه و تبحّر علمی او مسلّم یگانه

و بیگانه و عرب و عجم و عامّه و خاصّه بوده و در مدافعه از حوزۀ دیانت و بیضۀ شریعت اهتمام تمام داشت

و تمامی ساعات و دقائق عمر شریفش در تألیفات دینی مصروف بوده و آنی فروگذاری نمی‌کرد

تا آن که دست راست او از کثرت تحریر و کتابت عاطل شد و در اواخر با دست چپ می‌نگاشته است:

از مراجعه به‌کتاب عبقات او مکشوف می‌گردد که از صدر اسلام تا عصر وی،

در فنّ کلام خصوصاً در باب امامت بدان منوال و نمط تصنیفی نپرداخته است.

حاج میرزا محمدحسین شیرازی آتی الترجمة و شیخ زین‌العابدین مازندرانی آتی الترجمة و اکثر اکابر

وقت تقریضات بسیاری بر آن کتاب نوشته‌اند و عالم جلیل شیخ عباس هندی شیروانی رسالۀ مخصوصی موسوم به:

سواطع‌الأنوارفی تقریضات عبقات‌الأنوار تألیف و تا بیست و هشت تقریض از حجج الاسلام طراز اوّل نقل

و در بعضی از آنها تصریح شده بر اینکه به برکت آن کتاب در یک سال جمع کثیری، شیعه و مستبصر شده‌اند.

مخفی نماند که این کتاب عبقات در امامت و ردّ کلمات باب امامت کتاب تحفۀ اثنی عشریّۀ مولوی شاه عبدالعزیز بن ولی‌الله دهلوی عامی متعصّب است که جمله‌ای از حادیث متواترۀ وارده در امامت حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام

را انکار نموده است و میر‌حامد‌حسین، در این کتاب عبقات، متواتر بودن آنها، صحت سند آنها،

وثاقت روات آنها را موافق کتب احادیث و رجال خود اهل سنت، به‌طرزی عجیب ابتکاری بی‌سابقه ثابت و مبرهن می‌نماید.

این کتاب بنام مجلد طیر و غدیر و نور و تشبیه و ولایت و مدینة العلم و غیرها حاوی چندین مجلد بوده

و همۀ آنها در لکهنو از بلاد هند چاپ شده‌اند.

بر شخص متفطّن خبیر، واضح و آشکار است که این همه احاطه و وسعت نظر،

جز به ‌تأییدات خداوندی و عنایات حضرت ولی عصر(عج) صورت امکانی عادی ندارد.

تألیفات میر حامد‌حسین بسیار و از آن جمله است:

  1. الاستقصاءالإفحام و استیفاء الانتقام فی رد منتهی‌الکلام؛ که کتاب منتهی‌الکلام نام ملا حیدرعلی عامی متعصب را رد و در دو مسئلۀ تحرف کتاب و اثبات وجود حضرت ولی عصر عجل الله فرجه، موافق کتب احادیث و رجال و تراجم خود عامه به پارسی در ده مجلد استقصا کرده و در هند چاپ شده است.
  2. أسفار الأنوار عن وقایع أفضل الأسفار؛

إفحام أهل المین فی رد إزالة العین؛

  1. عبقات‌الأنوار که مشروحاً مذکور شد و غیر اینها که بتصریح بعضی از ا کابر، بالغ بدویست جلد می‌باشد. وفات میر‌حامد‌حسین در هیجدهم صفر هزار و سیصد و ششم هجرت در لکهنو واقع و در حسینیّۀ خود مدفون گردید. شرح حال سید محمدقلی پدر میر حامد‌حسین به عنوان مفتی و سید إعجاز‌حسین برادر او نیز در ضمن همین عنوان و سید ناصر‌حسین و سید ذاکر‌حسین پسران او نیز تحت عنوان ناصر‌حسین نگارش خواهدیافت.

برای دریافت فایل اینجا کلیک کنید:

 

علامه میرحامدحسین در طبقات اعلام الشیعه

علامه میرحامد حسین اَلْفَوائدُ الرّضَویّة فی اَحْوالِ عُلَماء الْمَذْهَبِ الْجَعْفَریّة

 

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

یادداشت‌ها

بازخوانی «حدیث غدیر» در عبقات الأنوار

در میان نصوص مرتبط با مسئله امامت، حدیث غدیر از جایگاهی ویژه برخوردار است. این حدیث، که با عبارت مشهور «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» نقل شده، از جمله روایاتی است که در طول تاریخ، مورد توجه گسترده عالمان مسلمان قرار گرفته است. با این حال، بررسی جامع و روشمند این حدیث، نیازمند تتبعی گسترده در منابع مختلف و تحلیل دقیق سندی و دلالی آن است.

آثار علامه

مقدمه محقق در احیاء حدیث غدیر از عبقات الأنوار

با وجود بحث‌های فراوان پیرامون حدیث غدیر در طول تاریخ، پیش از نگارش عبقات الأنوار نمی‌توان اثری یافت که به طور مفصل به تمام زوایای این حدیث پرداخته و شبهات گوناگون اهل سنت در سند و دلالت آن را پاسخ گفته باشد؛ چه آن‌که تلاش‌های علامه میرحامد حسین هندی محدود به پاسخ‌گویی به اشکالات عبد العزیز دهلوی نبوده، بلکه با ریشه‌شناسی شبهات، عبارات دهلوی را دست‌مایه‌ای برای طرح و نقد بیانات پیشینیان عامه قرار داده و اثری جامع و متقن از خود به جای گذاشته است.

یادداشت‌ها

بازخوانی «منهج آیاتِ» عبقات الأنوار

در میان بخش‌های مختلف عبقات الأنوار، «منهج اول» آن، جایگاهی بنیادین در تبیین مسئله امامت دارد. این بخش که به‌طور رایج با عنوان «آیات» شناخته می‌شود، در نگاه نخست چنین می‌نماید که صرفاً به بررسی آیات دال بر امامت اختصاص دارد؛ اما بررسی دقیق‌تر ساختار عبقات نشان می‌دهد این تلقی، ناتمام و تا حدی نادرست است.

آثار علامه

مقدمه محقق در احیاء بخش آیات از عبقات الأنوار

کتاب پیش رو تحقیق و تصحیح این اثر سترگ است. در این تصحیح تلاش شده، تا حدّ امکان، آن دقّت و حوصله و کوششی که سزاوارِ تصحیح و تحقیق طرفه‌­اثری چون عبقات است، دریغ نگردد، و مساعی علّامۀ مجاهد جناب میر حامد حسین در تألیف این کتاب با ارائۀ متنی مصحّح و استوار پاس داشته شود.

از این روی تلاش شده متن نهایی به گونه‌­ای منقّح و مصحّح و محقّق باشد که مخاطب عبقات میان منهج اوّلِ آن که دو نسخۀ موجودش مخطوط است و منهج ثانی که نسخ موجودش مطبوع و پاکیزه است، تفاوتی احساس نکند.

پیمایش به بالا