جدول آشنایی با شخصیت علمی فرهیختگان خاندان عبقات

خاندان عبقات، از معروف‌ترین خاندان‌های بزرگ و دانشمند مدرسه کلامی-فقهی لکهنو به شمار می‌روند. در میان این خاندان، شخصیت‌های اندیشمندی به چشم می‌خورند که نقش موثری در مبارزه با جریان‌های ضد شیعی مدرسه دهلی داشته‌اند و آثار علمی ایشان از فضل و جلالت مقامشان حکایت دارد. جدول زیر به معرفی چهره‌های شاخص و تاثیرگذار این خاندان و برخی از تالیفات آنان می‌پردازد.

ردیف

نام

سال ولادت و وفات- ه.ق

توضیحات

1

مفتی محمد قلی کنتوری

 1260-1188

مرحوم مفتی محمد قلی به تبع اجداد خود مدت زیادی از عمر خویش را در کنتور می‌زیست. وی که از شاخص‌ترین شاگردان علامه غفرانمآب در مدرسه لکهنو به شمار می‌رود، علاوه بر جایگاه رفیع علمی، مقام اجتماعی والائی نیز داشتند. مرحوم مفتی محمد قلی در میرتهه صدرالصدور بوده‌اند.

برای ایشان بیش از بیست اثر گزارش شده که نام برخی از مهمترین آنها از این قرار است:

«الفتوحات الحیدریه»، «تطهیرالمومنین عن نجاسة المشرکین»، «تقریب الافهام»، «رساله تقیه»، «مجموعه الاجناد الاثنی عشریة المحمدیة العلویة الهاشمیة فی ردّ التحفه الاثنی عشریة الدهلویة» که در نقد پنج باب از ابواب دوازده گانه تحفه نوشته شده که عبارت است از: رد باب اول با نام «السیف الناصری»، رد باب دوم با نام «تقلیب المکائد»، رد باب هفتم با نام «برهان السعادة»، رد باب دهم با عنوان «تشیید المطائن»، رد باب یازدهم با عنوان «مصارع الافهام».

2

سید سراج حسین بن محمد قلی

 1238-1282

وی پسر بزرگ مفتی محمد قلی است. ایشان نیز در طول عمر چهل ساله خویش، تالیفاتی از خود بر جای گذاشتند که از آن جمله است: «حل معادلات الجبر و المقابلة». دستخط‌های بر جای مانده از ایشان گواه همکاری او در گردآوری فیش‌های مرتبط با تالیفات متعدد مرحوم علامه حامدحسین و اعجاز حسین می‌باشد.

3

سید اعجاز حسین بن محمد قلی

1240-1286

از علامه اعجاز حسین پسر دوم علامه مفتی محمد قلی در کتب متعددی به بزرگی و جلالت یاد شده است. برای ایشان علاوه بر همکاری در فیش برداری‌های متنوع در تألیف عبقات و برخی دیگر از آثار کلامی علامه حامد حسین که مهمترین مجموعه آن، مسوّدات «سبائک الذهبان فی الرجال و الاعیان» می‌باشد، آثار دیگری نیز نگاشته‌اند که نام مهمترین آنها از این قرار است: «کشف الحُجُب و الاستار عن احوال الکتب و الاسفار»، «شذور العقيان في تراجم الأعيان».

    4

سید حامدحسین بن محمد قلی

1246-1306

ایشان که مبرزترین چهره علمی در خاندان عبقات به شمار می‌روند و از بزرگترین پژوهشگران کلامی– امامتی به حساب می‌آیند، آثار متعدد کم‌نظیر و حتی بی‌نظیری از خود به یادگار گذارده‌اند که مهمترین آنها کتاب ارزشمند  «عبقات الانوار فی مناقب الائمة الاطهار (علیهم السلام)» است، برخی دیگر از آثار ایشان بدین قرار است: «استقصاء الافحام»، «اسفار الانوار»، «اسنی الوسائل»، «العضب البتّار فی نقض التمسک بآیة الغار»، «شوارق النصوص فی تکذیب فضائل اللصوص»، «النجم الثاقب فی مسالة الحاجب».

5

سید ذاکرحسین بن سید  حامدحسین

متوفی:1358

برای ایشان چهار اثر به ثبت رسیده است که اهم آنها عبارت است از: «الادعیة الماثورة»، «دیوان اشعار به عربی و فارسی»و «حاشیه بر بخش محدودی از عبقات پدرش»

6

سید ناصر حسین بن سید حامد حسین

1284-1361

مرحوم علامه ناصر المله، اندیشمند بزرگی است که علاوه بر مقام رفیع علمی، جایگاه اجتماعی والایی نیز داشته‌اند، ایشان نقش اساسی و مهمی در توسعه کتابخانه ناصریه و تکمیل و انتشار آثار مرحوم علامه میرحامدحسین نیز ایفا کرده‌اند. برای ایشان آثار متعددی گزارش شده که اهم آن آثار از این قرار است: تصحیح و تکمیل بخشی از کتاب عبقات الانوار و برخی دیگر از آثار علامه میرحامدحسین، «مسند فاطمة بنت الحسین (سلام الله علیهما]»، «اثبات رد الشمس لامیرالمومنین (علیه السلام)»، «افحام الاعداء و الخصوم»، «نفحات الازهار فی مناقب الائمة الاطهار علیهم السلام».

7

سید محمد نصیر بن سیدناصر حسین

  1284-1386

برای نصیر المله پسر ارشد ناصرالمله که از موقعیت اجتماعی مناسبی نیز بهره‎مند بوده، آثار محدودی گزارش شده است که از آن جمله: «مجمع الآداب»،«التطهیر»، «خط صدارت » می‌باشد.

8

    سید محمد سعید بن           سیدناصر حسین

1333-1387

سعید المله نیز به جز تصحیح و تکمیل بخشی از عبقات الانوار، چند کتاب دیگر تألیف کرده است که اهم آنها از این قرار است: «الامام الثانی عشر علیه السلام»، «مسانید الائمة علیهم السلام»، «الایمان الصحیح تحت اشعة القرآن الشریف»، «آیة التطهیر»، «آیة الولایة».

مهدی اسفندیاری

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

یادداشت‌ها

بازخوانی و معرفی دوره ۴ جلدی «حدیث طیر» از موسوعه عبقات الأنوار

حدیث شریف طیر از درخشان‌ترین و متقن‌ترین اسناد نبوی در اثبات ولایت و افضلیت حضرت امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب علیه‌السلام به شمار می‌رود؛ حدیثی که پیامبر اکرم صلی‌الله علیه و آله در پیشگاه الهی مسئلت فرمود تا محبوب‌ترین خلق خدا نزد او حاضر شود و با ایشان از آن طعام تناول فرماید. این نص صریح، همواره در طول تاریخ کلام اسلامی مورد توجه بوده و کهن‌ترین احتجاج تاریخی به آن، توسط خود مولی‌الموحدین علیه‌السلام در ماجرای یوم الشوری به ثبت رسیده است.

آثار علامه

مقدمه محقق در احیاء حدیث طیر از کتاب عبقات الانوار

حدیث شریف طیر همواره ازجمله دلایل اثبات ولایت و امامت حضرت امیر المؤمنین علی علیه السلام قلمداد می‌شده است. گویا کهن‌ترین احتجاج به آن، ازسوی خود امیر المؤمنین علیه السلام است که در میانۀ حدیث شورا آن را یادآور شدند.

اخبار و اطلاعیه‌ها

رئیس و اعضای دبیرخانه کنگره بین‌المللی علامه میرحامدحسین با آیت‌الله مددی دیدار کردند

در دیدار رئیس و اعضای دبیرخانه کنگره بین‌المللی بزرگداشت علامه میرحامدحسین لکهنوی با آیت‌الله سید محمدجواد مددی، گزارشی جامع از احیای ۷۰ جلد از تراث خاندان عبقات، ساماندهی کتابخانه ناصریه، تلخیص سه‌جلدی عبقات‌الانوار و تدوین مجلدات روش‌شناسی ارائه شد. استاد برجسته حوزه علمیه نیز با تمجید از این حرکت عظیم علمی، بر ضرورت گذار از شیوه‌های صرفاً جدلی به رویکردهای تحلیلی، تاریخی و برهانی، ریشه‌یابی انگیزه‌های جرح و تعدیل در تراث اهل‌سنت، تفکیک مصادر طولی و عرضی روایات و اهتمام به عرضه بین‌المللی آثار به زبان عربی در جهان اسلام تأکید فرمود.

اسلایدر

تجلی شکوه مکتب لکهنو در سفرنامه هند صاحب الغدیر

 هدف بنیادین این سفر تاریخی، دستیابی به منابع کهن دست‌اول فریقین و استنساخ اسناد نایاب برای اتمام مجلدات الغدیر و تجهیز کتابخانه امیرالمؤمنین (ع) نجف بود.  نقطه عطف این سفر، حضور یک‌ماهه ایشان در شهر لکهنو، میزبانی و همراهی صمیمانه خاندان عبقات، و شگفتی وصف‌ناپذیر صاحب الغدیر از ذخایر بی‌نظیر «کتابخانه ناصریه» بود؛ رویدادی که پیوند دو کانون بزرگ دفاع از حریم امامت در نجف اشرف و لکهنو را جاودانه ساخت.  

اسلایدر

مقاله: نقد و بررسی تصحیح «حدیث علی مع الحق» از عبقات الأنوار؛ تصحیح و تحقیق یا تصحیف و تحریف

حدیث «علی مع الحق» از موسوعه عبقات الأنوار، بخش مخطوط و تکمیل‌نشده‌ای است که در سال‌های اخیر در دسترس پژوهشگران قرار گرفت. این بخش مجموعه‌ای از فیش‌های نامدوّن و سیاهه‌هایی است که بیشتر توسط کاتبانی ناآشنا با واژگان و اصطلاحات به رشته تحریر درآمده است؛ از این رو متنی درهم‌ریخته و پرغلط از این اثر برجای مانده است. به‌تازگی پاره‌ای از این سیاهه که از نظم و پیوستگی بهتری برخوردار است، توسط مؤسسه‌ای در قم گزینش شده و با طمطراق تصحیح، تحقیق و تعلیق و با وصف «تحقیق علمی کم‌نظیر» چاپ و روانه بازار شده است

پیمایش به بالا