واکاوی دلالت حدیث غدیر بر امامت امام علی علیه السلام از دیدگاه علامه میرحامدحسین در کتاب عبقات‌الأنوار

چکیده: علامه میرحامدحسین، که از عالمان شیعی­ است، مفاد حدیث غدیر را در کتاب عبقات‌الأنوارفي امامة الائمة الاطهار تبیین کرده و دلایل متعددی برای اثبات دیدگاه شیعه اقامه کرده است. این پژوهش بر آن است تا با رویکرد توصیفی-تطبیقی-تحلیلی، دلایل علامه را بازشناسی کرده و شیوه استخراج این ادلّه را واکاوی کند.

بسم الله الرحمن الرحیم

نویسندگان :علی‌حسن­بیگی،علی رضا طبیبی،محمد تیموری

چکیده

مسئلۀ جانشینی پیامبر اسلام صلّی الله علیه وآله از مهمترین مسائل در بین مسلمانان از صدر اسلام تاکنون بوده است. شیعه قائل به منصوص بودن نصب امام علی علیه السلام از سوی خدا و رسول صلّی الله علیه وآله است. یکی از دلایل متقن شیعه جهت اثبات امامت و خلافت امیرالمؤمنین علیه السلام، حدیث متواتر غدیر است، اما اهل‌سنت حدیث مزبور را در حد محبوبیّت و نصرت و مفاهیمی غیر از امامت تنزّل داده‌اند. علامه میرحامدحسین، که از عالمان شیعی­ است، مفاد حدیث غدیر را در کتاب عبقات‌الأنوارفي امامة الائمة الاطهار تبیین کرده و دلایل متعددی برای اثبات دیدگاه شیعه اقامه کرده است. این پژوهش بر آن است تا با رویکرد توصیفی-تطبیقی-تحلیلی، دلایل علامه را بازشناسی کرده و شیوه استخراج این ادلّه را واکاوی کند. نتیجه آن­که، علامه با رویکرد جامع‌نگری نسبت به قرائن و منابع فهم حدیث غدیر از جمله: آیات قرآن، روایات مرتبط با حدیث غدیر، گزارش‌های متعدد از حدیث غدیر، فهم صحابه و اقوال عالمان اهل سنت اقدام به استخراج قرائن متصل و منفصل برای فهم صحیح حدیث کرده است و بر پایۀ این قرائن اثبات می‌کند که حدیث غدیر بر امامت امیرالمؤمنین علیه السلام دلالت تام دارد.

کلیدواژه ­ها:  علامه میرحامد‌حسن، عبقات‌الأنوار، دلالت حدیث غدیر، امامت امام علی علیه السلام.

[1] . واکاوی دلالت حدیث غدیر بر امامت امام علی علیه السلام از دیدگاه علامه میرحامدحسین در کتاب عبقات‌الأنوار، علی حسن بیگی و دیگران، امامت پژوهی، شماره 19، بهار و تابستان 1395، ص 9-47.

[2]. استادیار دانشگاه اراک، a-hasanbagi@araku.ac.ir

[3] .استادیار دانشگاه اراک، a-tabibi@araku.ac.ir

[4]. دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه اراک،

phd.m.teymoori@gmail.com

برای دریافت فایل اینجا کلیک کنید:

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

یادداشت‌ها

بازخوانی «حدیث غدیر» در عبقات الأنوار

در میان نصوص مرتبط با مسئله امامت، حدیث غدیر از جایگاهی ویژه برخوردار است. این حدیث، که با عبارت مشهور «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» نقل شده، از جمله روایاتی است که در طول تاریخ، مورد توجه گسترده عالمان مسلمان قرار گرفته است. با این حال، بررسی جامع و روشمند این حدیث، نیازمند تتبعی گسترده در منابع مختلف و تحلیل دقیق سندی و دلالی آن است.

آثار علامه

مقدمه محقق در احیاء حدیث غدیر از عبقات الأنوار

با وجود بحث‌های فراوان پیرامون حدیث غدیر در طول تاریخ، پیش از نگارش عبقات الأنوار نمی‌توان اثری یافت که به طور مفصل به تمام زوایای این حدیث پرداخته و شبهات گوناگون اهل سنت در سند و دلالت آن را پاسخ گفته باشد؛ چه آن‌که تلاش‌های علامه میرحامد حسین هندی محدود به پاسخ‌گویی به اشکالات عبد العزیز دهلوی نبوده، بلکه با ریشه‌شناسی شبهات، عبارات دهلوی را دست‌مایه‌ای برای طرح و نقد بیانات پیشینیان عامه قرار داده و اثری جامع و متقن از خود به جای گذاشته است.

یادداشت‌ها

بازخوانی «منهج آیاتِ» عبقات الأنوار

در میان بخش‌های مختلف عبقات الأنوار، «منهج اول» آن، جایگاهی بنیادین در تبیین مسئله امامت دارد. این بخش که به‌طور رایج با عنوان «آیات» شناخته می‌شود، در نگاه نخست چنین می‌نماید که صرفاً به بررسی آیات دال بر امامت اختصاص دارد؛ اما بررسی دقیق‌تر ساختار عبقات نشان می‌دهد این تلقی، ناتمام و تا حدی نادرست است.

آثار علامه

مقدمه محقق در احیاء بخش آیات از عبقات الأنوار

کتاب پیش رو تحقیق و تصحیح این اثر سترگ است. در این تصحیح تلاش شده، تا حدّ امکان، آن دقّت و حوصله و کوششی که سزاوارِ تصحیح و تحقیق طرفه‌­اثری چون عبقات است، دریغ نگردد، و مساعی علّامۀ مجاهد جناب میر حامد حسین در تألیف این کتاب با ارائۀ متنی مصحّح و استوار پاس داشته شود.

از این روی تلاش شده متن نهایی به گونه‌­ای منقّح و مصحّح و محقّق باشد که مخاطب عبقات میان منهج اوّلِ آن که دو نسخۀ موجودش مخطوط است و منهج ثانی که نسخ موجودش مطبوع و پاکیزه است، تفاوتی احساس نکند.

پیمایش به بالا