شورای علمی کنگره بینالمللی بزرگداشت علامه میرحامدحسین لکهنوی تشکیل جلسه داد
در این نشست که با حضور اعضای شورای علمی کنگره و جمعی از پژوهشگران و دستاندرکاران این رویداد علمی برگزار شد، ابعاد مختلف فعالیتهای پژوهشی کنگره، روند احیای آثار علامه میرحامدحسین لکهنوی و برنامههای علمی و رسانهای پیشروی دبیرخانه مورد بررسی و تبادل نظر قرار گرفت.
در آغاز این نشست، آیتالله حسینی قزوینی با تقدیر از تلاشهای بنیاد بینالمللی امامت و پژوهشگران فعال در مسیر احیای آثار علامه میرحامدحسین، بر جایگاه ویژه «عبقاتالانوار» در تاریخ دفاع علمی و عقلانی از مکتب اهلبیت علیهمالسلام تأکید کرد.
وی احیای این اثر را فراتر از تصحیح و چاپ مجدد یک کتاب دانست و آن را احیای بخشی از میراث علمی، کلامی، تاریخی و هویتی جهان تشیع توصیف کرد؛ میراثی که به گفته وی، علاوه بر ارزش تاریخی، ظرفیت پاسخگویی به مسائل و شبهات روز را نیز داراست.
آیتالله حسینی قزوینی با اشاره به اینکه بسیاری از شبهات و پرسشهای اعتقادی مطرح در زمان علامه میرحامدحسین همچنان با صورتهای جدید در جامعه وجود دارد، احیای آثار این عالم برجسته را فرصتی برای بازگرداندن یک سرمایه روششناختی به عرصه کلام شیعه دانست.
ارائه گزارشی از روند فعالیتهای علمی کنگره
در ادامه جلسه، اعضای شورای علمی و دبیرخانه گزارشی از اقدامات صورتگرفته در مسیر برگزاری کنگره و احیای آثار علامه میرحامدحسین ارائه کردند.
در این گزارش، ضمن اشاره به روند احیای مجموعه «عبقاتالانوار»، موضوعات پژوهشی مرتبط با شخصیت و اندیشه علامه، مطالعات رجالی و کتابشناختی، بررسی روش کلامی صاحب عبقات و ظرفیتهای علمی آثار وی برای پژوهشهای معاصر مورد توجه قرار گرفت.
همچنین بر این نکته تأکید شد که فعالیت علمی کنگره نباید در «عبقاتالانوار» متوقف شود و دیگر آثار علامه میرحامدحسین نیز باید در برنامه پژوهشی دبیرخانه قرار گیرد؛ چراکه آثار وی در حوزههایی همچون اصول، نقد تصوف و مباحث اعتقادی، ظرفیتهای مهمی برای شناخت جامعتر شخصیت علمی او و مدرسه لکهنو فراهم میکند.
ضرورت بازخوانی روش کلامی علامه میرحامدحسین
یکی از محورهای مهم این نشست، بررسی روش علمی و کلامی علامه میرحامدحسین بود.
اعضای شورای علمی با اشاره به شیوه مواجهه وی با منابع اهلسنت، ساختار استدلالهای امامت در «عبقاتالانوار»، مبانی معرفتشناختی استدلالهای او و نسبت عقل و نقل در روش کلامی علامه، بر ضرورت انجام پژوهشهای مستقل در این زمینه تأکید کردند.
همچنین پیشنهاد شد روش علامه میرحامدحسین با روش متکلمان پیشین و معاصر مقایسه شود تا اشتراکها، تفاوتها و نوآوریهای روششناختی او برای پژوهشگران و بهویژه طلاب جوان روشن شود.
در این بخش، ظرفیت «عبقات» برای کلام تطبیقی معاصر نیز مورد توجه قرار گرفت و بر بهرهگیری از این میراث در مطالعات جدید کلامی تأکید شد.
از «عبقات» تا احیای مدرسه علمی لکهنو
از دیگر مباحث مهم جلسه، تأکید بر ضرورت فراتر رفتن از معرفی یک کتاب و توجه به مدرسه علمی لکهنو بود.
در این نشست تصریح شد که شخصیت علمی علامه میرحامدحسین نباید صرفاً با «عبقاتالانوار» شناخته شود؛ بلکه لازم است مجموعه فعالیتهای علمی، آثار، شاگردان، خاندان علمی و فضای فکری مدرسه لکهنو نیز مورد بررسی و معرفی قرار گیرد.
در همین راستا، توجه به دیگر آثار علامه و پژوهش درباره میراث علمی او از جمله موضوعاتی بود که اعضای شورای علمی بر پیگیری آن تأکید کردند.
همچنین با اشاره به ناشناخته بودن این مدرسه علمی در میان بخش قابل توجهی از طلاب و جامعه علمی، بر ضرورت معرفی ظرفیتهای علمی لکهنو و قرار دادن این میراث در معرض دید جامعه علمی تأکید شد.
بررسی ابعاد تاریخی و اجتماعی شخصیت علامه
در بخش دیگری از نشست، پیشنهاد شد علاوه بر بررسی آثار کلامی علامه میرحامدحسین، ابعاد تاریخی، اجتماعی و حتی سیاسی فعالیتهای او نیز در قالب پروندههای پژوهشی مستقل مورد توجه قرار گیرد.
همچنین بررسی نقش اعضای خاندان علامه در تکمیل و انتشار «عبقاتالانوار» و توجه به افرادی که در شکلگیری و انتقال این میراث نقش داشتهاند، از دیگر پیشنهادهای مطرحشده بود. در این زمینه تأکید شد که نقش برادر و فرزند علامه نیز در پژوهشهای کنگره مورد بررسی قرار گیرد.
از سوی دیگر، پیشنهاد شد بازتاب انتشار «عبقاتالانوار» در میان عالمان شیعه، حوزههای علمی نجف و ایران و همچنین مواجهه جریانهای مخالف با این اثر مورد بررسی قرار گیرد تا تاریخ تأثیرگذاری این اثر در جهان اسلام بهصورت دقیقتری بازسازی شود.
توجه به شبکه ارتباطی علمای شیعه در عصر علامه
یکی دیگر از موضوعات مورد توجه اعضای شورای علمی، بررسی ارتباط علامه میرحامدحسین با مراکز علمی شیعه در خارج از هند بود.
در این زمینه، ارتباط وی با حوزه علمیه نجف و عالمانی همچون میرزای شیرازی و دیگر شخصیتهای علمی آن دوره، بهعنوان نمونهای قابل توجه از شبکه ارتباطی عالمان شیعه مورد اشاره قرار گرفت.
اعضای شورای علمی پیشنهاد کردند این ارتباطات بهعنوان یک الگوی تاریخی از تعامل میان حوزههای علمی شیعه در پژوهشهای کنگره برجسته شود؛ چراکه شکلگیری و تکمیل «عبقاتالانوار» را نمیتوان جدا از این شبکه علمی و ارتباط میان عالمان شیعه در آن دوره بررسی کرد.
تبدیل میراث عبقات به منابع آموزشی
در ادامه نشست، موضوع تبدیل محتوای علمی «عبقاتالانوار» به منابع آموزشی و قابل استفاده در حوزههای علمیه نیز مطرح شد.
بر این اساس، پیشنهاد شد از محتوای این مجموعه، درسنامههای آموزشی با موضوعات مختلف تدوین شود تا ضمن حفظ عمق علمی اثر، امکان استفاده از آن در برنامههای آموزشی حوزه فراهم شود.
همچنین تهیه محتوای آموزشی در قالبهای کاربردی از جمله فایلهای ارائه و پاورپوینت برای استادانی که قصد تدریس مباحث عبقات را دارند، از دیگر پیشنهادهای مطرحشده بود.
تأکید بر توسعه فعالیتهای بینالمللی
در بخش دیگری از جلسه، بر ضرورت گسترش فعالیتهای کنگره در خارج از کشور تأکید شد.
برگزاری پیشنشستها و نشستهای علمی بهصورت برخط با حضور پژوهشگران و استادان خارج از کشور، استفاده از ظرفیت شخصیتهای علمی در اروپا و آفریقا و ایجاد ارتباط مستقیم با پژوهشگران شیعه در نقاط مختلف جهان، از جمله پیشنهادهای مطرحشده بود.
همچنین پیشنهاد شد در بخش بینالملل کنگره، علاوه بر انتشار مقالات علمی، گفتوگوهای تخصصی با شخصیتهای علمی و پژوهشگران شیعه در کشورهای مختلف نیز در دستور کار قرار گیرد تا دامنه معرفی علامه میرحامدحسین از فضای داخلی فراتر رود.
ضرورت پیوند فعالیت علمی کنگره با رسانه
بخش قابل توجهی از مباحث نشست شورای علمی نیز به مسئله رسانه اختصاص یافت.
اعضای جلسه با اشاره به گستردگی فعالیتهای انجامشده در دبیرخانه، بر ضرورت معرفی این اقدامات به جامعه تأکید کردند و خواستار طراحی یک برنامه رسانهای گسترده برای معرفی علامه میرحامدحسین و فعالیتهای کنگره شدند.
در این زمینه، استفاده از ظرفیت صداوسیما، رسانههای تخصصی، فضای مجازی و تولید محتوای متناسب با مخاطبان مختلف، بهویژه طلاب جوان، دانشجویان و مخاطبان عمومی مورد تأکید قرار گرفت.
همچنین پیشنهاد شد فعالیت رسانهای کنگره محدود به روز برگزاری همایش نباشد و از مدتها پیش از برگزاری، جریان معرفی علامه و آثار او در رسانههای مختلف شکل بگیرد.
تأکید بر جایگاه ویژه رونمایی از مجموعه عبقات
در بخش پایانی نشست نیز موضوع نحوه رونمایی از مجموعه احیاشده «عبقاتالانوار» مورد بحث قرار گرفت.
اعضای شورای علمی با توجه به اهمیت انتشار کامل این مجموعه، بر ضرورت برگزاری مراسمی در شأن این اثر تأکید کردند و در عین حال پیشنهاد شد رونمایی از مجموعه با یک برنامه رسانهای گسترده در داخل و خارج از کشور همراه شود تا ظرفیت این اتفاق علمی برای معرفی علامه میرحامدحسین و مدرسه لکهنو به جامعه علمی و عمومی بهدرستی مورد استفاده قرار گیرد.
در این زمینه، استفاده از پیامها و دیدگاههای شخصیتهای علمی و مراجع و پوشش گسترده رسانهای مراسم نیز بهعنوان یکی از راهکارهای تقویت جریان رسانهای کنگره مطرح شد.
در پایان این نشست، حاضران نسبت به زمانبندی برگزاری کنگره مشورت و تصمیمات لازم را اخذ نمودند.
نشست شورای راهبری کنگره بین المللی بزرگداشت علامه میرحامد حسین رحمه الله برگزار شد.
شورای داخلی کنگره علامه میرحامد حسین با حضور نماینده مقام معظم رهبری در هندوستان تشکیل شد.
