سیری در آثار علامه میرحامد حسین (5)

چکیده: یکی از رساله‌های پر قیمتِ میر حامد حسین کتاب «العضب البتّار في نقض التمسّك بآية الغار» است. علامه این اثر را در ردّ کتاب محمد فاخر اِله آبادی از علمای اهل سنت (م ۱۱۶۴ ق) نگاشت.

رایحه خوش کلام

 

 العضب البتّار في نقض التمسّك بآية الغار

یکی از رساله‌های پر قیمتِ میر حامد حسین کتاب «العضب البتّار في نقض التمسّك بآية الغار» است. علامه این اثر را در ردّ کتاب محمد فاخر اِله آبادی از علمای اهل سنت (م ۱۱۶۴ ق) نگاشت.

نظام الدین حسن بن محمد نیشابوری، از علمای اهل سنت در قرن نهم، در تفسیر خود به نام « غرائب القرآن و رغائب الفرقان» آیه غار را فضیلتی برای ابوبکر معرفی می‌کند. مرحوم شهید ثالث، علامه سید نورالله مرعشی شوشتری از علمای شیعه(م۱۰۱۹ق) در نقد و ردّ مطالب نیشابوری کتابی می نویسد به نام «کشف العوار في تفسیر آیة الغار». بعد از آن محمّد فاخر اِله‌آبادی از علمای اهل سنت (م ۱۱۶۴ ق) در رد کتاب کشف العوار، کتاب «درّة التحقيق في نصرة الصدّيق» را می‌نویسد و در نهایت علامه میرحامدحسین نیشابوری لکهنوی کتاب «العضب البتّار في نقض التمسّك بآية الغار» را که به معنای شمشیر برنده است در رد کتاب درة التحقیق به رشته تحریر در می‌آورند.

علّامه میر حامد حسین در همان ابتدای کتاب، چنین بیان می‌کنند: «وبعد، فهذه رسالة سميّتها بـ العضب البتّار في نقض التمسّك بآية الغار، نقضتُ فيها رسالة الناصب محمّد فاخر الإله آبادي التي سمّاها بـ دُرّة التحقيق في نُصرة الصديق وقد جعلها جواباً لرسالة العلّامة الشوشتري أعلى اللّه مقامه في دار الكرامة المسمّاة بـ كشف العوار في تفسير آية الغار.»[1]

ایشان این کتاب را که در سال ۱۲۷۴ ق. نوشته است، به استاد با فضیلتش سلطان العلماء، علّامه سید محمد بن غفرانمآب، هدیه می‌کند.

در مقدمۀ العضب البتّار می نویسد: «وجعلت رسالتي هذه هديّة إلی جناب السیّد السند الهمام، الکاشف عن دقائق الفقه والکلام، سیّد الأعلام وفخر الکرام، مولانا سلطان العلماء أدام الله ظلّه مادامت الأرض والسماء.»[2]

تصحیح و تحقیق این کتاب بر اساس نسخه ای به دست خط صاحب عبقات، در دبیرخانه کنگره بین المللی بزرگداشت علامه میرحامد حسین در یک مجلد به پایان رسیده است و به زودی به چاپ می رسد.

 

 

 

 

[1] العضب البتّار(مخطوط) : ۳،  شمارۀ بازیابی ۲۱۸۹۹، کتابخانه و مرکز اسناد آستان قدس رضوی

[2] العضب البتّار : ۴، مخطوط، شمارۀ بازیابی ۲۱۸۹۹، کتابخانه و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.

 

 

قدر زر زرگر شناسد …(بخش 1)

مختصری در معرفی علّامه میرحامد حسین (صاحب عبقات الأنوار) رحمه الله

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

یادداشت‌ها

بازخوانی «حدیث غدیر» در عبقات الأنوار

در میان نصوص مرتبط با مسئله امامت، حدیث غدیر از جایگاهی ویژه برخوردار است. این حدیث، که با عبارت مشهور «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» نقل شده، از جمله روایاتی است که در طول تاریخ، مورد توجه گسترده عالمان مسلمان قرار گرفته است. با این حال، بررسی جامع و روشمند این حدیث، نیازمند تتبعی گسترده در منابع مختلف و تحلیل دقیق سندی و دلالی آن است.

آثار علامه

مقدمه محقق در احیاء حدیث غدیر از عبقات الأنوار

با وجود بحث‌های فراوان پیرامون حدیث غدیر در طول تاریخ، پیش از نگارش عبقات الأنوار نمی‌توان اثری یافت که به طور مفصل به تمام زوایای این حدیث پرداخته و شبهات گوناگون اهل سنت در سند و دلالت آن را پاسخ گفته باشد؛ چه آن‌که تلاش‌های علامه میرحامد حسین هندی محدود به پاسخ‌گویی به اشکالات عبد العزیز دهلوی نبوده، بلکه با ریشه‌شناسی شبهات، عبارات دهلوی را دست‌مایه‌ای برای طرح و نقد بیانات پیشینیان عامه قرار داده و اثری جامع و متقن از خود به جای گذاشته است.

یادداشت‌ها

بازخوانی «منهج آیاتِ» عبقات الأنوار

در میان بخش‌های مختلف عبقات الأنوار، «منهج اول» آن، جایگاهی بنیادین در تبیین مسئله امامت دارد. این بخش که به‌طور رایج با عنوان «آیات» شناخته می‌شود، در نگاه نخست چنین می‌نماید که صرفاً به بررسی آیات دال بر امامت اختصاص دارد؛ اما بررسی دقیق‌تر ساختار عبقات نشان می‌دهد این تلقی، ناتمام و تا حدی نادرست است.

آثار علامه

مقدمه محقق در احیاء بخش آیات از عبقات الأنوار

کتاب پیش رو تحقیق و تصحیح این اثر سترگ است. در این تصحیح تلاش شده، تا حدّ امکان، آن دقّت و حوصله و کوششی که سزاوارِ تصحیح و تحقیق طرفه‌­اثری چون عبقات است، دریغ نگردد، و مساعی علّامۀ مجاهد جناب میر حامد حسین در تألیف این کتاب با ارائۀ متنی مصحّح و استوار پاس داشته شود.

از این روی تلاش شده متن نهایی به گونه‌­ای منقّح و مصحّح و محقّق باشد که مخاطب عبقات میان منهج اوّلِ آن که دو نسخۀ موجودش مخطوط است و منهج ثانی که نسخ موجودش مطبوع و پاکیزه است، تفاوتی احساس نکند.

پیمایش به بالا